gastroskopia

Gastroskopia to procedura diagnostyczna oceniająca górną część przewodu pokarmowego.

Umożliwia analizę morfologii oraz pobieranie próbek do diagnozowania zakażeń i badań histopatologicznych.

Możliwe są również zabiegi terapeutyczne, jak usuwanie polipów.

Wskazania obejmują dolegliwości brzuszne, objawy alarmowe i podejrzenie chorób.

Przeciwwskazania: brak współpracy pacjenta, ryzyko dla zdrowia, świeży zawał serca.

Badanie polega na wprowadzeniu endoskopu przez usta do przewodu pokarmowego.
Gastroskopia trwa 5-7 minut i może być nieprzyjemna.
Przygotowanie: brak jedzenia 8 godzin przed badaniem, klarowne płyny do 2 godzin.
Potencjalne powikłania.

Gastroskopia diagnostyczna jest najczęściej wykonywana w następujących sytuacjach:

w przypadku wystąpienia objawów dyspeptycznych (np. ból brzucha, odbijanie, wzdęcia, zgaga),
podejrzenia choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy,
podejrzenia nowotworu na podstawie objawów ogólnych,
dysfagia - problemy z przełykaniem,
podejrzenia lub obecności krwawienia z przewodu pokarmowego,
podejrzenia uszkodzeń błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego u pacjentów długotrwale stosujących niesteroidowe leki przeciwzapalne,
jako badanie przesiewowe lub kontrolne u osób z wyższym ryzykiem rozwoju nowotworu (np. pacjenci z przewlekłą chorobą refluksową przełyku, z przełykiem Barretta, z anemią złośliwą w przebiegu zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, po resekcji żołądka).

Przeciwwskazania do wykonania gastroskopii:

gdy pacjent nie jest w stanie współpracować,

gdy ryzyko dla zdrowia lub życia pacjenta przewyższa potencjalne korzyści z badania,
w przypadku pacjenta z ostrą lub ciężką przewlekłą niewydolnością krążenia, ostrym zespołem wieńcowym, świeżym zawałem serca, ostrą lub ciężką przewlekłą niewydolnością oddechową, z wyjątkiem sytuacji, w których badanie może uratować życie pacjenta (np. zabiegi terapeutyczne),
gdy pacjent zjadł posiłek,
w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia perforacji przewodu pokarmowego.

Jak przebiega badanie gastroskopowe?

Badanie polega na wprowadzeniu giętkiego endoskopu przez usta do przełyku, żołądka i dwunastnicy w celu oceny tych obszarów przewodu pokarmowego.

Gastroskopia może być przeprowadzana zarówno w znieczuleniu miejscowym gardła 10% roztworem lidokainy, jak i w krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym (analgosedacji) pod bezpośrednim nadzorem anestezjologa oraz pielęgniarki anestezjologicznej.

Przed badaniem należy usunąć wszystkie ruchome protezy zębowe. Pacjenta układa się na lewym boku, a na dziąsła zakłada się specjalny ustnik, który chroni sprzęt używany do zabiegu.

Czas trwania badania wynosi około 5-7 minut. Gastroskopia może być nieprzyjemna (nie jest bolesna) z powodu odruchów wymiotnych, które mogą wystąpić podczas badania. Odpowiednie opanowanie tych odruchów można osiągnąć poprzez rozluźnienie mięśni i uspokojenie oddechu – pacjent zostaje o tym poinformowany przed badaniem.

W trakcie badania, w zależności od wskazań i zauważanych zmian, pobierane są próbki do badań w celu wykrycia zakażenia bakterią H. pylori oraz do analizy histopatologicznej. Sam proces pobierania próbek jest bezbolesny i nie powoduje znaczącego dyskomfortu.

Jak się przygotować do badania gastroskopowego?

Przygotowanie do gastroskopii jest bardzo proste.

Polega na zaprzestaniu jedzenia na 8 godzin przed badaniem oraz na piciu płynów na 2 godziny przed badaniem (w dniu badania dozwolone są klarowne płyny, głównie woda i słaba herbata); w szczególnych przypadkach - u pacjentów z podejrzeniem zaburzeń drożności przewodu pokarmowego (np. zwężenie odźwiernika w wyniku choroby wrzodowej, achalazja przełyku) lub problemami z pracą żołądka (gastropareza) czas ten powinien być ustalony indywidualnie z lekarzem.

Osoby przyjmujące acenokumarol lub warfarynę powinny mieć kontrolowany wskaźnik protrombiny tuż przed badaniem - nie wymaga to zmiany dawkowania leku.

Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, takie jak dabigatran, rywaroksaban i apiksaban, powinny zażyć ostatnią dawkę 24 godziny przed badaniem. W przypadku stosowania leków przeciwpłytkowych (np. aspiryna, klopidogrel) nie ma potrzeby zmiany leczenia przed gastroskopią.

Potencjalne powikłania

Gastroskopia jest bezpieczna przy wykonaniu przez wykwalifikowanego lekarza, ale mogą wystąpić rzadkie powikłania, takie jak krwawienie czy perforacja.

Inne powikłania to reakcje na leki uspokajające i infekcje w miejscu wkłucia.

Wczesne rozpoznanie powikłań i kontakt z lekarzem jest kluczowe w przypadku trudności w połykaniu, bólu w klatce piersiowej, gorączki czy krwawych stolców.

Zalecenia po badaniu

Po badaniu należy unikać jedzenia i picia przez 1-2 godziny z powodu użycia lidokainy.

Pacjenci po badaniu w znieczuleniu ogólnym:

są monitorowani przez pewien czas po zabiegu (zwykle 1-2 godziny)
Po znieczuleniu ogólnym nie można prowadzić przez 24 godziny.
Pacjent może opuścić pracownię tylko w towarzystwie innej osoby.

Wyniki histopatologiczne są dostępne po 2-4 tygodniach.

W razie wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem.

dr n. med. Norbert Sławeta